Ból z boku biodra? To może być tendinopatia pośladkowa – fakty, mity i skuteczne leczenie

Czym jest tendinopatia pośladkowa?

Tendinopatia pośladkowa to schorzenie ścięgien mięśni pośladkowego średniego i małego, które przyczepiają się do kości z boku Twojego biodra (tzw. krętarza większego). Objawia się ona bólem i tkliwością właśnie w tej okolicy, a ból może niekiedy promieniować w dół uda.

Choć potocznie mówi się o „zapaleniu kaletki”, badania pokazują, że izolowany stan zapalny samej kaletki występuje rzadko (zaledwie u 2–8% pacjentów). Prawdziwym problemem jest zazwyczaj przeciążenie ścięgien, w których dochodzi do zmian strukturalnych, a nie klasycznego stanu zapalnego.

Kogo dotyka ten problem?

To powszechne schorzenie, które dotyczy niemal co czwartej kobiety w średnim wieku. Najczęściej pojawia się u osób między 54. a 63. rokiem życia, częściej u kobiet niż u mężczyzn, co wiąże się m.in. ze zmianami hormonalnymi po menopauzie (spadek estrogenu osłabia ścięgna). Problem ten dotyka jednak również osoby aktywne, sportowców oraz młodsze kobiety po porodzie.

Z czym można pomylić tendinopatie pośladkową?

Prawidłowa diagnoza jest kluczowa, ponieważ ból z boku biodra może mieć inne źródła. Fizjoterapeuta musi wykluczyć przede wszystkim:

• Chorobę zwyrodnieniową stawu biodrowego (ból zazwyczaj jest głębszy, w pachwinie).
• Problemy z kręgosłupem lędźwiowym (ból rzutowany lub korzeniowy – rwa kulszowa).
• Problemy ze stawem krzyżowo-biodrowym.

Obalamy mity – czego unikać?

Wokół bólu biodra narosło wiele szkodliwych mitów, które mogą opóźniać powrót do zdrowia:

1. Mit: „Trzeba rozciągać pasmo biodrowo-piszczelowe”. W rzeczywistości rozciąganie boku biodra często nasila ból, ponieważ powoduje dodatkowy ucisk (kompresję) chorego ścięgna o kość.
2. Mit: „Zastrzyk ze sterydu to najlepsze rozwiązanie”. Sterydy dają szybką, ale krótkotrwałą ulgę. W dłuższej perspektywie (powyżej roku) mogą osłabiać ścięgno i utrudniać jego regenerację.
3. Mit: „Ćwiczenie 'małża' (clamshell) jest najlepsze”. Dla osób z tendinopatią to ćwiczenie może być prowokujące ból i jest mało skuteczne w budowaniu potrzebnej siły.
4. Mit: „Wynik rezonansu (MRI) to wyrok”. Zmiany w ścięgnach widać w badaniach u większości osób po 45. roku życia, nawet jeśli nic ich nie boli! Dlatego sam opis badania obrazowego nie powinien decydować o leczeniu.
5. Mit: „Samo przejdzie”. Prawie połowa pacjentów, którzy nie podejmują aktywnego leczenia, nadal odczuwa objawy po roku.

Jak skutecznie leczyć?

Najskuteczniejszą metodą leczenia, potwierdzoną badaniami (m.in. słynnym badaniem LEAP), jest edukacja oraz odpowiednio dobrany trening wzmacniający.

Kluczowe kroki dla pacjenta:

• Unikaj kompresji: Nie krzyżuj nóg podczas siedzenia, nie stój „wieszając się” na jednym biodrze, a podczas snu na boku włóż grubą poduszkę między kolana.
• Monitoruj ból: Ból podczas ćwiczeń jest dopuszczalny, ale nie powinien nasilać się znacząco na drugi dzień rano.
• Stopniowe obciążanie: Ścięgno potrzebuje siły. Najlepsze efekty dają ćwiczenia z obciążeniem, takie jak przysiady czy martwe ciągi, wykonywane pod okiem specjalisty.
• Cierpliwość: Proces przebudowy ścięgna trwa. Znaczna poprawa następuje zazwyczaj w ciągu kilku miesięcy regularnej pracy.

Jeśli odczuwasz ból z boku biodra, nie czekaj, aż stanie się on przewlekły. Odpowiednia modyfikacja codziennych nawyków i celowany trening to Twoja najkrótsza droga do powrotu do pełnej sprawności.

Bibliografia:

1. Ganderton C, et al. (2024). Gluteal Tendinopathy. Journal of Physiotherapy.
2. Allison K, et al. (2025). Ten common myths about greater trochanteric pain syndrome (gluteal tendinopathy). British Journal of Sports Medicine.
3. Riel H, et al. (2024). Exercise interventions for gluteal tendinopathy: a systematic review and meta-analysis. Scientific Reports.